Sabah Namazı Vakit Sınırı ve Fecr Türleri

İslami İrşad - Sabah namazının vakti, fecri sadıkın doğuşundan güneş doğmadan öncesine kadardır. Müslümanların sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı olmak üzere 5 vakit namaz kılma yükümlülüğü vardır. Bu beş namazdan kılınması en zor olanı sabah namazıdır.

Bunun nedeni, teneffüs sırasında kılınmasıdır. Peki, sabah namazının vakti ne zamandır? 

Sabah namazı en az rekatlı farz namazdır, yani 2 rekattır. Bununla birlikte, bu namazı kılmak daha da zordur ve genellikle kaçırılır. 

Bunun başlıca nedeni uyuyakalmak veya geç uyanmaktır. Ancak bu durum gerçekleşmemelidir.

{getToc} $title={Table of Contents} $count={Boolean} $expanded={Boolean}

Sabah Namazının Son Vakti Ne Zamandır?

Sabah Namazı Vakit Sınırı ve Fecr Türleri
Sabah Namazı Vakit Sınırı ve Fecr Türleri

Her farz namazın kendine ait bir vakti vardır. Bu nedenle, namaz vakitlerinin sınırlarını bilmek ve bu konuda yanılmamak biz Müslümanlar için çok önemlidir. 

Ayrıca, sabah namazlarının vaktin başında kılınması daha büyük faziletler de getirebilir.

Kur'an-ı Kerim'de, özellikle İsra Suresi 78. ayette, Allah Teâlâ kullarına 5 vakit namaz kılmalarını emretmektedir. 

Güneşin kaymasından akşam vaktine kadar, ardından tekrar sabah namazı.

اَقِمِ الصَّلٰوةَ لِدُلُوْكِ الشَّمْسِ اِلٰى غَسَقِ الَّيْلِ وَقُرْاٰنَ الْفَجْرِۗ اِنَّ قُرْاٰنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُوْدًا

Anlamı şudur: "Güneşin batmasından gecenin karanlığına kadar namaz kıl ve sabah namazını da (kıl). Şüphesiz sabah namazına mutlaka melekler şahitlik eder." [78] (İsra Suresi, 78)

Ayrıca Nisa Suresi 103. ayette de Yüce Allâh'ın şu sözü yer almaktadır:

اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا

Anlamı: "Şüphesiz ki namaz, iman edenler üzerine vakti belirlenmiş bir farzdır." (Nisa Suresi, 103)

Şimdi, çoğu Müslüman merak ediyor olmalı, sabah namazı için gerçek zaman sınırı ne zamandır? 

Herhangi bir namaz kılarken, vaktin başında (ezandan kısa bir süre sonra) kılınmalıdır. Erken namaz kılmanın fazileti büyüktür.

El-Münziri'nin et-Tergib ve't-Terhib kitabında Allah Teâlâ namazı vaktinde kılmanın fazileti hakkında şöyle buyurmaktadır.

Hazreti Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem, daha sonra İmam-ı Darekutni tarafından rivayet edilen bir hadis-i şerifte şöyle buyurmuştur

قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَوَّلُ الْوَقْتِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَوَسَطُ الْوَقْتِ رَحْمَةُ اللَّهِ وَاَخِرُالْوَقْتِ عَفْوُاللَّهِ عَزَّوَجَلّ

Anlamı: "Vaktin başında kılınan namazlar Allah Teâlâ tarafından bereketlenir, vaktin ortasında kılınan namazlar rahmetlenir ve vaktin sonunda kılınan namazlar Allah Teâlâ tarafından bağışlanır" (İmam Darekutni rivayet etmiştir)

Dolayısıyla, vaktin başında veya ezandan sonra namaz kılmak daha iyidir. Bununla birlikte, terk edilemeyecek faaliyetler veya şeyler sizi kısıtlıyorsa, o zaman namaz vaktine dikkat edin. 

Vaktin sonunda bile bu yükümlülüğü yerine getirmeye devam edin.

Sabah namazının vakti güneş doğmadan önce (şuruq) ve ezandan sonra fecri sadıktan itibaren kılınmalıdır. 

Dolayısıyla, vakit girmeden önce namaz kılan Müslümanların namazı geçerli değildir. Aynı şekilde güneş doğduktan sonra kılınan namaz da geçersizdir.

Bu nedenle, geç saatlere kadar hareket halinde olan Müslümanlar için, henüz vakit gelmemişse yatmadan önce sabah namazını kılmayı düşünmeyin. 

Ayrıca, çok geç kalkmaktan ve şafak söktükten sonra namaz kılmaya karar vermekten kaçının.

وَقْتُ صَلاةِ الصُّبْحِ مِنْ طُلُوعِ الفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ

Anlamı "Abdullah bin Ömer r.a, Resulullah'ın (s.a.a) şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Sabah namazının vakti, fecri sadığın doğuşundan güneşin doğuşundan öncesine kadardır." (Müslim rivayet etmiştir)

İmam Buhari'nin rivayetine göre, "Kim güneş doğmadan önce bir rekât sabah namazı kılarsa, o kimse sabah namazını kılmış sayılır."

Bu namazın vaktini belirlemenin yolu, açık ve ışık kirliliğinden arınmış gökyüzünün durumuna bakmaktır. 

İlk şafak beyaz (sarı değil) olduğunda sabah namazı vaktinin belirlenmesi. Bu nedenle şafak sökerken genellikle ezan sesi duyulur.

Sabah Namazını Geç Kılmanın Hükmü Nedir?

Uykusuz kalınması durumunda sabah namazının sınırlarının ne olacağı konusu günümüzde de tartışılmaktadır. 

Bazı âlimler, istemeden geç uyansanız bile sabah namazını kılmanın farz olduğu görüşündedir. Ancak, namaz kılmamak için kasıtlı olarak zaman kazanırsanız bu geçerli değildir.

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ فِيَّ النَّوْمِ تَفْرِيطٌ، إِنَّمَا التَّفْرِيطُ عَلَى مَنْ لَمْ يُصَلِّ الصَّلَاةَ حَتَّى يَجِيءَ وَقْتُ الصَّلَاةَ الْأُخْرَى، فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَلْيُصَلِّهَا حِينَ يَنْتَبِهُ لَهَا

Anlamı: "Aslında uykuya dalmak ihmal kategorisine girmez. Gaflet, başka bir namaz vakti gelinceye kadar namaz kılmayan kimse içindir. Kim böyle bir durumla karşılaşırsa, uyanık olunca hemen namazını kılsın." (Müslim, 311/681)

Bu nedenle geç uyandığınızda sabah namazını kaza niyetiyle kılmalısınız. Kaza, kaçırılan veya unutulan namazların kazası demektir. 

Niyet aşağıdaki gibidir.

أصلى فرض الصبح ركعتين مستقبل القبلة قضاءً لِله تعالى

Usalli farza ssubhi rak'ataini mustaqbilal qiblati qadha'an lillahi te'ala

Anlamı: "Niyet ettim Allah rızası için farz namazın iki rekatını kıbleye yönelerek kılmaya, kaza namazını da kılmaya"

Fajar Sadık ve Fajar Kazib

Daha önce hadis yoluyla açıklandığı gibi, sabah namazı vaktinin başlangıcı fecr-i sadıktır. Ancak bir de gecenin ortasında ortaya çıkan fecir veya fecri kâzib vardır. 

Bu sebeple Müslümanlar her ikisinin de manasını iyi anlamakla mükelleftirler.

1. Fecr-i Sadık (Gerçek Şafak)

Fecr-i sadık, gecenin bittiğinin veya güneşin doğuşunun yaklaştığının bir işareti olarak doğu ufkunu geçen şafağın ışığıdır. 

Bu şafağın şekli yataydır. Kuran'a göre fecr-i sadık, açıkça görülebilen siyah bir iplikten beyaz bir iplikle karakterize edilir.

Çıplak gözle bakıldığında fecr-i sadık kırmızı renkli bir ışık gibi görünecektir. Bu, sabahın geldiğinin ve dünyayı yavaş yavaş aydınlatabileceğinin bir işaretidir. 

Kuran-ı Kerim'de Allah Teala şöyle buyurur:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ

Anlamı: "Beyaz iplik siyah iplikten (şafaktan) ayırt edilinceye kadar yiyin, için." (Bakara Suresi, 187)

2. Fecr-i Kazib (Sahte Şafak)

Fecr-i kazib, fecr-i şadık'tan önce daha az yoğunlukla ortaya çıkan ışıktır. Bu şafak, ekliptik çizgi boyunca tipik bir üçgen şeklinde yükselir. 

Genel olarak, fecr-i kâzib kısa bir süre içinde, hatta göz açıp kapayıncaya kadar ortaya çıkar. Fecri sadık kadar parlak olmasa da, bu fecrin ışık yoğunluğu da zaman içinde yavaş yavaş artar. 

Allah Teâlâ Kuran-ı Kerim'de bu konuda şöyle buyurmaktadır:

الَّذِيْنَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُوْنَ

Anlamı: "Artık namazlarını terk edenlerin vay haline!" (Maun Suresi, 5)

Fecr Vaktinin En İyi İbadeti, Bunlardan Biri de Sadakadır

Sabah namazının vaktini bilmenin yanı sıra, Müslümanlar sadaka vermeye ve sabah namazından sonra yapılabilecek diğer birçok uygulamaya da teşvik edilirler. 

Sadaka, zaman, miktar ve yer sınırlaması olmaksızın kişinin rızkının bir kısmını başkalarıyla paylaşması anlamına gelir.

Bununla birlikte, aşağıdakiler nedeniyle bunu yapmak için en özel zaman şafak vaktidir.

1. İki Melek Sizin İçin Dua Eder

Gece sabaha veya şafağa döndüğünde sadaka vermenin birçok fazileti vardır, bunlardan biri de duaya katılan iki meleğin gelmesidir.

Melekler, sadaka veren insanların sorunsuz rızıklara ve bereketlere kavuşması için dua ederler. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bir keresinde şöyle buyurmuştur:

"Günün başlangıcında güneş her doğduğunda Allah Teâlâ yeryüzüne iki melek indirir. Onlardan biri şöyle der: "Ey Allah'ım, sadaka verenlere bereket ver". Diğer melek de: "Ey Allah'ım, israf edenleri helak et" der. (Buhari ve Müslim).

Gerçekten de insanlar her zaman melekler tarafından korunurlar. Onların varlığı, Allah Teâlâ'nın emirlerini yerine getirmek, yani insanların faaliyetlerini izlemek içindir. 

Birisi iyi bir şey yaparsa, melekler her zaman o kişi için dua ederler, böylece hak ettikleri mükafatı alırlar.

2. İstekler Kabul Edilir

Şafak vakti sadaka vermek bir dileğin gerçekleşmesine yardımcı olabilir.

Buna ek olarak, hastalıkları ortadan kaldırabilir, rızkı kolaylaştırabilir ve tüm işleri kolaylaştırabilir. 

Bunun nedeni, kişinin başkalarının yükünü hafifletmiş olmasıdır. Bir hadiste şöyle açıklanmıştır:

"Kim dualarının kabul edilmesini veya zorluklardan kurtulmayı istiyorsa, başkalarının zorluklarının giderilmesine de yardımcı olmalıdır." (Ahmed rivayet etmiştir)

3. Günahlar Silinir

Sıradan insanlar olarak, günlük eylemlerimiz günaha yol açabilecek hatalardan ayrılamaz.

Rızkın bir kısmını başkalarına vermek kalbin sakinleşmesine ve günahların silinmesine neden olabilir. Bu durum hadiste şu şekilde açıklanmıştır.

"Sadaka, suyun ateşi söndürdüğü gibi günahları siler." (Tirmizi rivayet etmiştir)

4. Servetiniz Bereket Olur

Sadaka verirken malınızın azalacağından endişe etmeyin. Çünkü Allah Teâlâ rızkı bereketlendirecek ve çoğaltacaktır. 

Ancak, sadaka verirken de samimi olunmalıdır ki bu uygulama iyi karşılanabilsin.

İyi sadaka, başkaları tarafından bilinmeyen sadakadır. Müslümanlar sadakanın şeklini, miktarını veya kime verildiğini herkese duyurmamalıdır.

Bunun amacı riyadan kaçınmak ve sadaka vermenin faziletini azaltmaktır.

5. Ruhu Rahatlatır

Namaza benzer şekilde sadaka da kişinin ruhunu sakinleştirebilir.

Sadaka alan kişiler, aldıkları rızık için Allah Teâlâ'ya şükrederler. Bu nedenle, Allah Teala sadaka verenin ruhunu da sakinleştirecektir.

Bu yüzden Müslümanlar için sabah namazının vaktini bilmek çok önemlidir.

Daha yeni Daha eski