Hadis Ne Demek? Hadisin Anlamı, Kategorileri, ve Unsurları

İslami İrşad - Hadis, İslam hukukunun ulema tarafından üzerinde mutabık kalınan dört kaynağından biridir. 

Hadis, Müslümanlar için Kuran'da yer alan hükümleri açıklayan bir referanstır.

Hadis, Kur'an'dan sonra İslam'ın ikinci kılavuzudur. Hadis ilmini öğrenmek biz Müslümanlar için çok önemlidir. Çünkü onu öğrenerek Peygamberimizin ne dediğini anlayabiliriz.

Hadisleri incelemek aynı zamanda Peygamber Hz Muhammed'in (sav) risaletine olan inancımızın bir sonucudur. Bu nedenle, bu bilgiyi öğrenmek bizim için önemlidir.

{getToc} $title={Table of Contents} $count={Boolean} $expanded={Boolean}

Hadisin Tanımı

Hadis Ne Demek? Hadisin Anlamı, Kategorileri, ve Unsurları
Hadis Ne Demek? Hadisin Anlamı, Kategorileri, ve Unsurları

Hadis (الحديث) etimolojik olarak El-Cedid (الجديد) demektir. yeni bir şey anlamına gelir; yani El-Kadim'in (القديم) zıttıdır. Eski bir şey demek. 

Hadis âlimlerinin ıstılahlarına göre hadisin anlamı ise :

مَا أُضِيْفُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قَوْلٍ، أَوْ فِعْلٍ، أَوْ تَقْرِيْرٍ، أَوْ وَصْفٍ

Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) isnat edilen her şeydir; ister söz, ister fiil, ister anlaşma, isterse sıfat olsun.

Bu tanımdan yola çıkarak, hadislerin Hazreti Muhammad'e (sallallahu aleyhi ve sellem) atfedilen sözler, fiiller, anlaşmalar, fiziksel özellikler veya kişilik gibi her şey olduğunu söyleyebiliriz.

Hatta uyanıkken veya uykudayken yaptığı hareketler ve sessizliği de hadis olarak adlandırılır. 

Dolayısıyla bu mana, hadis âlimlerine göre Hazreti Muhammad'in (s.a.v.) her halini de kapsamaktadır.

Terminolojik olarak ise hadis, Hazreti Muhammad'in söz ve fiilleri olarak yorumlanır.

Hadisin tanımı, peygamberin sözleri (kavli), peygamberin fiilleri (fiili) ve peygamberin bütün halleri (ahvali) olmak üzere üçe ayrılır. 

Et-Tibi gibi bazı âlimler, hadisin peygamberin sözlerini, eylemlerini ve takririni tamamladığını savunur. 

Hadisler aynı zamanda Sahabe ve Tabiîn'in sözlerini, fiillerini ve takrirlerini de tamamlar.

Niteliklerine Göre Hadis Kategorileri

Hadislerin geçerliliğini korumak için âlimler hadisleri niteliklerine göre üç kategoriye ayırmışlardır: sahih hadisler, hasen hadisler ve zayıf hadisler.

Hadisin anlamını anladıktan sonra, şimdi de unsurları ve yerine getirilen tüm şartları göz önünde bulundurarak hadisin üç kategorisine geçiyoruz. 

Aşağıda üç gelenek kategorisinin bir açıklaması yer almaktadır:

  • Sahih Hadis

Birinci kategori, senedi muttasıl olan, ezberleme konusunda zayıf olmayan sika raviler tarafından rivayet edilen Sahih Hadis'tir. 

Sonra sened ve matanında şaz (düzensizlikler) ve illet (kusurlar) yoktur.

Sahih kabul edilen hadis ravilerine örnek olarak İmam Buhârî, İmam Müslim, Tirmizî, Ebu Davud ve daha birçokları verilebilir. 

Müttefekun aleyh ise İmam Buhari ve İmam Müslim'in birlikte rivayet ettikleri hadislerdir.

  • Hasan Hadis

Sıralamada hadis, sahih hadisten daha zayıf kabul edilir. Dilde hasen iyi anlamına gelir. 

Öyle ki bazen bu ikinci kategorideki hadisler hukukun temeli olarak caiz kabul edilir.

Yine aynı uyarıya göre hasen hadisler, senedi muttasıl olan, adil ve sika raviler tarafından rivayet edilen, şaz (düzensiz) ve illet (kusur) içermeyen hadislerdir. 

Hasen hadisleri rivayet eden ravilerin ezberleme kalitesi sahih hadisler kadar güçlü değildir.

  • Zayıf Hadis

Hadislerin son kategorisi ise zayıf hadislerdir. Bunlar sahih ve hasen hadislerin gerekliliklerini yerine getirmeyen hadislerdir.

Bu nedenle hukuk kaynağı olarak kullanılamazlar. Tercihen, yeni bir sorunu çözerken, yasal dayanak sırasına göre Kur'an'a, sonra hadise, sonra icmaya veya alimlerin anlaşmasına ve sonra da kıyasa başvurulur. 

Ayrıca, eğer hala parlak bir nokta yoksa, İstihsan, İctihad, sonra Urf.

Hadis Unsurları

Genel olarak, bir rivayetin en azından şu beş önemli unsuru tamamladığında hadis olduğu söylenebilir: ravi, sanad, muharric, şiyaghul ada' ve matan hadis. 

Ravi, Peygamber Efendimiz'den (s.a.v.) hadis nakleden sahabe, tabiin, tebe-i tabiin ve benzerlerinden oluşan bir ravidir. 

Sanad, sahabeden en son rivayet eden kişiye kadar ravilerin bir şeceresi veya koleksiyonudur. Muharric, rivayeti kişisel bir kayıtta yazan son ravidir. 

Şiyaghul ada', bir ravinin bir hadisi rivayet ederken kullandığı ifadelerdir. Matan ise her bir râvî tarafından nakledilen rivayetin düzenleyicisidir. 

Daha sonraki aşamada bu beş unsur, rivayetin kalitesini etkileyecek özel çalışmalara sahiptir. 

Okuyucuya kolaylık olması açısından bu terimler İmam Buhari'nin rivayet ettiği bir hadisin aşağıdaki örneğinde görülebilir:  

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ.

"İmam Buhari dedi ki, 'Müsedded bize rivayet etti, dedi ki, 'Yahya bize Şu'be'den, Katade'den, Enes'ten, Peygamber Muhammed s.a.v.'den rivayet etti. Hüseyin el-Muallim'den, o da şöyle dedi: 'Katade bize Enes'ten, o da Peygamber Muhammed S.A.V.'den şöyle buyurduğunu rivayet etti: 'Sizden birinizin imanı, kardeşini kendisini sevdiği kadar sevmedikçe tamam olmaz.

Müsedded, Yahya, Şu'be, Katade, Hüseyin el-Muallim ve Enes gibi isimlere ravi ya da hadis ravisi denir.

Müsedded'den Enes bin Malik'e kadar olan ravilerin şecerelerinin veya isim dizilerinin toplanmasına sanad denir. 

Bu hadisin sahih, hasen ya da zayıf olduğunu belirleyecek olan bu seneddir. 

İmam Buhari bu hadiste muharric veya bu hadisi kendi kitabına, yani Sahih-i Buhari'ye kaydeden son ravi statüsündedir. 

Hadis dünyasında muharric olan diğer isimler İmam Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, en-Nesei, İbn Mace ve diğer hadis âlimleridir. 

Yukarıdaki hadiste şiyaghul ada' kategorisine giren şeylere gelince, haddesena, 'an, qala ve diğerleri gibi ifadelerdir. 

Bu redaksiyonlar daha sonra bir sanadın kalitesini, özellikle de sanadın Hazreti Muhammad'le bağlantılı veya bağlantısız olup olmadığı açısından etkileyecektir. 

Yukarıdaki hadisin matan'ı "Sizden birinizin imanı, kendisini sevdiği kadar kardeşini sevmedikçe tamam olmaz" ifadesidir. 

Bu lafız daha sonra Hazreti Muhammad'in bir hadisi olarak kabul edilecektir, tabii ki senedinin sahih, hasen veya zayıf olup olmadığı incelendikten sonra.

Daha yeni Daha eski