İslam'ın Son Rüknü: Hac, Tanımı ve Faziletleri

İslami İrşad - Hac, İslam'ın son şartıdır. Dindar bir Müslüman olarak İslam'ın beş şartı olan şehadet, namaz, zekât, oruç ve hacca gitmek. Ancak herkesin hacca gitmesi mecburi değildir.

Hacca gitmesi gereken kişiler, maddi ve bedensel açıdan yeterli olan kişilerdir. 

Hac ibadetini yerine getirirken elbette haccın şartlarını, rükünlerini ve usullerini anlamak gerekir. Bir kişi şartları ve rükünleri yerine getirmezse, hac geçerli değildir. 

Aşağıdaki makalede haccın ne olduğu, şartları ve hükümleri ile haccın faziletleri ele alınacaktır.

{getToc} $title={Table of Contents} $count={Boolean} $expanded={Boolean}

Haccın Tanımı

İslam'ın Son Rüknü: Hac, Tanımı ve Faziletleri
İslam'ın Son Rüknü: Hac, Tanımı ve Faziletleri

Semiyotik kökleri itibariyle 'tavaf etmek, dolaşmak' anlamına gelmektedir. Yahudi geleneğinde gelin, düğün töreni sırasında damadı tavaf ederdi. 

Benzer şekilde İslam'da da Hac ibadetini yerine getirenler Kâbe'yi tavaf ederler.

Haccın günümüzdeki şekli Hazreti Muhammed tarafından oluşturulmuştur, ancak Kur'an'a göre Haccın unsurları Hazreti İbrahim zamanında zaten bilinmekteydi. 

İslami geleneğe göre, Hazreti İbrahim'e Allah tarafından karısı Siti Hacer ve oğlu Hazreti İsmail'i çölde bırakması emredilmiştir.

O sırada Siti Hacer su bulmak için kafası karışmıştı, bu yüzden Safâ ve Merve tepeleri arasında biraz koştu ama bulamadı. 

Sonra küçük İsmail yeri eşeledi ve ayaklarının altında bir çeşme belirdi. Hazreti İbrahim'e Kâbe'yi inşa etmesi emredildi ve o da Hazreti İsmail'in yardımıyla bunu yaptı.

Bu hikâye Kur'an-ı Kerim'de Bakara Suresi'nin 124 ila 127. ayetlerinde anlatılmaktadır. 

İslam öncesi dönemde ya da cahiliye döneminde Kâbe'nin etrafı birçok putla çevriliydi. 

MS 630'da Hz Muhammed ve ümmeti, putları yıkarak Kâbe'yi temizlemek için Medine'den Mekke'ye gitti. \

MS 632 yılında Hazreti Muhammed ümmeti ile birlikte son bir hac yolculuğu yaptı ve onlara Haccın nasıl yapılacağını öğretti. Hac bu şekilde İslam'ın rükünleri arasında yerini almıştır.

Orta Çağ boyunca hacılar Mekke'ye gitmek için Suriye, Mısır ve Irak şehirlerinde toplanır ve gruplar halinde seyahat ederlerdi. 

Osmanlı İmparatorluğu döneminde hacılara Emir El-Hac komutasındaki askeri güçler ve doktorlar eşlik etmiştir. 

Bunun amacı, hacıları Bedevi akıncılardan korumak ve hacıların yeterince iaşe edilmesini sağlamaktı.

Hac tarihleri, ay yılına dayanan İslami takvime göre belirlenir. Hac her yıl, İslami takvimin on ikinci ayı olan 1-10 Zilhicce arasında gerçekleşir. 

Son on gün içinde Zilhicce'nin 9'u arafe günü olarak bilinir. İslami yıl Miladi yıldan daha kısa olduğu için Hac takvimi her yıl değişmektedir. 

Bu da Hac mevsiminin bir Miladi yılda iki kez denk gelmesine olanak sağlamaktadır.

Hac İbadeti İçin Vacip Şartlar

Haccın, maddi ve bedeni gücü yerinde olan Müslümanlar için farz bir ibadet olduğunu artık biliyoruz. 

Ancak kutsal topraklarda hac ibadetini yerine getirebilmek için sadece maddi imkânlara sahip olmak yeterli değildir. 

Hac ibadetini yerine getirmek isteyen Müslümanların yerine getirmesi gereken vacip şartlar vardır. Hac ibadetini yerine getirmek için vacip şartlar şunlardır:

  • Müslüman olmak.
  • Akıl sahibi olmak.
  • Erginlik çağına ulaşmış olmak veya
  • Fiziksel ve zihinsel olarak sağlıklı ve Kutsal Topraklarda Haccın tamamını yerine getirebilecek kadar güçlü.
  • Fiziksel, zihinsel ve maddi olarak muktedir olmak. Maddi açıdan muktedir olma açısından, kişi kendisine ve ailesine zarar vereceği için sahip olduğu tek geçim kaynağını satmamalıdır.
  • Özgür olmak, yani köle olmamak.

Haccın Rükünleri

Hac ibadetini yerine getirecek olan Müslümanların farz olan şartları yerine getirmenin yanı sıra haccın rükünlerine de dikkat etmeleri gerekmektedir. 

Haccın rükünleri, Kutsal Topraklarda Hac sırasında yapılması gereken tüm faaliyetler anlamına gelir. Haccın rükünleri aşağıdakileri içerir.

1. İhram 

İhram, her hacı için Hac ibadetinin başlangıcına işaret eden özel, kutsal duruma verilen addır. 

İhram, niyet okunması ve saflığı, temizliği sembolize etmek için tamamen beyaz giysilerin giyilmesiyle başlar. 

Erkeklerin, biri diz altına kadar bele sarılan, diğeri sol omuza örtülen iki beyaz giysi giymeleri gerekmektedir. 

Kadınlar için, aurayı örten normal kıyafetler giyebilirsiniz, ancak yüz ve eller örtülmemelidir.

İhramlı iken tırnak kesmemek, koku sürünmemek, vücudun herhangi bir yerindeki kılları tıraş etmemek, cinsel ilişkide bulunmamak, hayvanları öldürmemek, evlenmemek, erkek ibadetçiler için baş örtüsü takmak ve kadın ibadetçiler için yüz ve elleri örtmek gibi çeşitli kısıtlamalar vardır.

İhramın bu rükünlerinin amacı, Allah Teâlâ'nın huzurunda zengin fakir ayrımı yapılmaksızın bütün hacıların eşit olduğunu göstermektir. 

Dikişsiz kumaş giymek, insanları maddi gösterişten uzak tutmanın bir sembolüdür. 

Giysiler aracılığıyla kişinin bireyselliği görülebilir ve insanları ayıran farklılıklar ve engeller yaratılır.

2. Vukuf 

Vukuf bir durma ibadetidir. Sadece ayakta durmak ve hiçbir şey düşünmemek değildir. 

Ancak vukuf dönemi boyunca, gün batımından gün doğumuna kadar Arafat'ta her zaman düşünmeli ve dua edilmelidir. Vukuf, Zilhicce'nin 9'undan Zilhicce'nin 10'una kadar yapılır.

3. Tavaf

Tavaf, Kâbe'nin etrafında saat yönünün tersine yürüyerek gerçekleştirilen bir ibadettir. Mescidi Haram'a varıldığında hacıların varış tavafını yapmaları gerekmektedir. 

Tavaf sırasında hacılar Hacer-i Esved'i öpebilir veya ona dokunabilirler. Dua ederken etrafta dolaşırlar. 

Hacılar kalabalık nedeniyle Hacer-i Esved'i öpemez veya dokunamazlarsa, elleriyle taşı işaret edebilirler.

Tavaf sırasında hacıların yemek yemelerine izin verilmez, ancak içmelerine izin verilir, çünkü tavaf sırasında birçok insanla itişip kakışmaktan dolayı yorulabilir veya susuz kalabilirler. 

Erkek hacılar için Kabe'yi ilk üç turda hızlı bir şekilde dolaşmaları tavsiye edilir, geri kalanı yavaş bir tempoda yürünebilir.

Tavaf tamamlandığında hacılar hemen Kâbe'ye yakın bir yerde bulunan Hazreti İbrahim'in türbesinde iki rekat namaz kılarlar. 

Ancak çeşitli ülkelerden gelen çok sayıda hacı nedeniyle hacılar bu iki rekâtlık namazı camide de kılabilmektedir. 

Genellikle namazdan sonra hacılar caminin etrafında bulunan zemzem kuyusundan su içerler.

4. Sa'y

Tavaftan sonra Safa ve Merve tepeleri arasında yedi kez sa'y yapmak veya koşmak ya da yürümek farzdır.

5. Tahallül 

Sa'y yaptıktan sonra erkek hacılar tıraş olacak veya saçlarını toplayacaklardır. Kadın hacıların ise sadece saçlarını biraz kesmeleri yeterlidir. 

Bu ibadete Tahallül denir. Tahallül tamamlandığında, karı koca ilişkileri dışında hacdaki tüm yasaklar yerine getirilebilir.

Tahallül, Zilhicce ayının 10'unda hacılar cemreyi attıktan sonra yapılır. Cemre taşlama, cemreye çakıl taşları atma âyinidir. 

Taşlama, hacılara şeytanın iyilik yapmak isteyen müminleri her zaman engellemeye çalışacağını hatırlatır. 

6. Düzenli

Daha sonra yerine getirilmesi gereken son şey sıradır. Hacılar ihramdan tahallül/tıraşa kadar tüm ibadet serisini sırayla yerine getirmelidir.

Haccın Faziletleri

  • Hac, ibadetlerin en mükemmelidir.

"Ebû Hureyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e: "En faziletli amel nedir?" diye soruldu. "Allah'a ve Rasûlüne iman etmektir" buyurdu. Birisi: "Peki başka?" diye sordu. O -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle cevap verdi: "Allah yolunda cihad etmektir." Birisi tekrar sordu: "Peki başka?" Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-: "Hacc-ı mebrur" diye cevap verdi." (Rivayet Buhari, 1519)

  • Eğer hacca şirk ve günah karışmamışsa sevabı cennettir.

Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu

وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ

"Mebrur bir hac için cennetten başka mükâfat yoktur." (Buhârî no: 1773 ve Müslim no: 1349). En-Nevevi -Allah ona rahmet eylesin- şu açıklamayı yapmıştır: "Ona cennetten başka bir mükâfat yoktur" ifadesinden maksat şudur: "Mebrur bir hac, hacceden kimsenin bazı günahlarının affedilmesi için yeterli değildir. Bilakis o, cennete girmeyi hak etmiştir." (Sahih-i Müslim, 9/119)

  • Hac, cihad fi sebilillahtır (Allah yolunda cihaddır)

"Müminlerin annesi Âişe -radiyallahu anha- bildirmiştir, "Ey Allah'ın Resulü, biz cihadı en şerefli amel olarak görüyoruz. Bu bizim cihat yapmamız gerektiği anlamına mı gelir?" "Hayır, en iyi cihat hacdır. En hayırlı cihad da mebrur bir hacdır." diye cevap verdi Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem." (Rivayet Buhari, 1520)

  • Hac, hata ve günahlara kefaret olur.

Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre o, Peygamber'in şöyle buyurduğunu işitmiştir,

مَنْ حَجَّ لِلَّهِ فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ

"Kim Kâbe'yi hacceder, çirkin söz söylemez ve hayasızlık yapmazsa, annesinden doğduğu günkü gibi memleketine döner." (Rivayet Buhari, 1521)

  • Hac fakirliği ve günahı ortadan kaldırır

Abdullah ibn Mes'ud radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu

تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِى الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ وَالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَلَيْسَ لِلْحَجَّةِ الْمَبْرُورَةِ ثَوَابٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ

"Umreyi hacca bağlayın; çünkü hac, demir, altın ve gümüşün pasını giderdiği gibi, fakirliği ve günahları giderir. Başarılı bir hac için cennetten başka mükâfat yoktur." (Nesai 2631, Tirmizi 810, Ahmed 1/387). Şeyh el-Elbani bu hadisin hasen sahih olduğunu söylemiştir)

  • Hacı Allah'ın misafiridir

İbni Ömer radıyallahu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu

الْغَازِى فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَالْحَاجُّ وَالْمُعْتَمِرُ وَفْدُ اللَّهِ دَعَاهُمْ فَأَجَابُوهُ وَسَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ.

"Allah yolunda savaşanlar, hac ve umre yapanlar Allah'ın misafirleridir. Allah onları çağırır, onlar da bu çağrıya icabet ederler. Allah'tan isterlerse Allah onlara verir." (İbn Mace, 2893; Şeyh El Albani bu hadisin hasen olduğunu söylemiştir).

Haccın mükâfatı çok büyüktür. Bizler de Allah'ın evinde O'nun misafiri olmayı kolaylaştırdığı kimselerden olalım. 

Olgunluk, fiziksel güç ve helal rızık ile hazırlanabilmeyi nasip etsin.

Allah bize, mükâfatı cennetten başka bir şey olmayan mebrur bir hac nasip etsin.

Daha yeni Daha eski